Ciasto dyniowe z masą serowo-kawową i kruszonką
Ciasto dyniowe z masą serowo-kawową i kruszonką to mój kolejny jesienny wypiek. Zależało mi przede wszystkim na tym, żeby było wilgotne i niezbyt słodkie… i właśnie takie wyszło. To raczej zwyczajne, domowe ciasto do popołudniowej kawy niż wypiek z efektem wow, ale nam bardzo przyjemnie się je jadło.
Dyniowe ciasto z dodatkiem maślanki i korzennych przypraw połączyłam z kawową masą na bazie serka śmietankowego. Na wierzchu znalazły się kruszonka owsiana i cienkie strużki kawowego lukru. Kawa pojawia się więc w dwóch elementach, ale nie dominuje nad pozostałymi smakami. Całość ma przyjemnie jesienny charakter.
Ciasto wszystkim nam smakowało, choć przy kruszonce nasze zdania trochę się różniły 😉 Wykorzystałam do niej płatki owsiane górskie, które po upieczeniu pozostały dość twardawe. Domownikom taka wersja odpowiadała, mnie natomiast nie do końca. Dlatego pod przepisem zostawiam również propozycję klasycznej kruszonki maślanej, którą sama zamierzam wypróbować następnym razem.
Forma: 21 × 32 cm
Ciasto dyniowe
- 375 g mąki pszennej tortowej
- 170 g miękkiego masła, 82% tłuszczu
- 160 g drobnego cukru
- 3 duże jajka
- 150 g gęstego, wystudzonego purée z pieczonej dyni hokkaido
- 220 ml maślanki naturalnej
- 2 płaskie łyżeczki proszku do pieczenia
- 1/2 płaskiej łyżeczki sody oczyszczonej
- 1 łyżeczka przyprawy do piernika bez dodatku cukru
- 1/2 łyżeczki cynamonu
- szczypta soli
Kawowa masa serowa
- 300 g naturalnego serka śmietankowego typu Philadelphia
- 1 duże jajko
- 70 g drobnego cukru
- 15 g skrobi ziemniaczanej
- 2 płaskie łyżeczki kawy rozpuszczalnej
- 2 łyżeczki gorącej wody
- 1/2 łyżeczki ekstraktu waniliowego
Kruszonka owsiana *
- 60 g zimnego masła
- 55 g brązowego cukru
- 45 g mąki pszennej
- 35 g płatków owsianych
- 1/2 łyżeczki cynamonu
- szczypta soli
Lukier kawowy
- 90 g cukru pudru
- około 2–4 łyżeczek mocnej, wystudzonej kawy
Ciasto dyniowe z masą serowo-kawową i kruszonką – Wykonanie:
Przygotowanie składników
Jajka, maślankę, serek śmietankowy oraz masło do ciasta wyjmujemy wcześniej z lodówki, aby osiągnęły temperaturę pokojową. Purée dyniowe również nie powinno być zimne. Masło musi być miękkie, ale nie roztopione. Masło przeznaczone do kruszonki pozostawiamy w lodówce.
Formę o wymiarach 21 × 32 cm wykładamy papierem do pieczenia.
Piekarnik nagrzewamy do 175°C, góra–dół.
Kruszonka owsiana (przeczytaj uwagi)
Do miski wsypujemy mąkę, brązowy cukier, płatki owsiane, cynamon oraz szczyptę soli. Dodajemy zimne masło pokrojone w kostkę i rozcieramy składniki palcami, aż powstaną nieregularne grudki. Nie wyrabiamy zbyt długo, aby masło się nie ogrzało.
Gotową kruszonkę wstawiamy do lodówki na czas przygotowania pozostałych warstw.
Kawowa masa serowa
Kawę rozpuszczalną zalewamy 2 łyżeczkami gorącej wody, mieszamy i odstawiamy do wystudzenia.
Serek śmietankowy przekładamy do miski. Dodajemy cukier, ekstrakt waniliowy oraz skrobię ziemniaczaną. Miksujemy krótko, na niewielkich obrotach, do uzyskania jednolitej masy.
Dodajemy jajko oraz wystudzoną kawę. Ponownie krótko miksujemy, tylko do połączenia składników. W razie potrzeby zbieramy masę ze ścianek miski szpatułką.
Masa powinna być gładka, bez grudek. W zależności od rodzaju serka może być kremowa lub mieć konsystencję gęstej śmietany. Odstawiamy na czas przygotowania ciasta dyniowego.
Ciasto dyniowe
W jednej misce mieszamy mąkę pszenną, proszek do pieczenia, sodę oczyszczoną, przyprawę korzenną, cynamon oraz szczyptę soli.
W osobnym naczyniu łączymy purée dyniowe z maślanką. Mieszamy rózgą do uzyskania możliwie jednolitej konsystencji.
W dużej misce ucieramy miękkie masło z cukrem przez około 4–5 minut, aż masa stanie się jaśniejsza i puszysta.
Dodajemy po jednym jajku, za każdym razem miksując tylko do połączenia składników. W razie potrzeby zbieramy masę ze ścianek i dna miski. Jeśli podczas dodawania jajek masa zacznie się lekko warzyć, nie przejmujemy się, konsystencja wyrówna się po dodaniu mąki.
Zmniejszamy obroty miksera do minimum. Dodajemy naprzemiennie suche składniki oraz mieszankę maślanki z dynią. Zaczynamy od 1/3 suchych składników, następnie dodajemy połowę mieszanki dyniowej, kolejną 1/3 suchych składników, pozostałą mieszankę dyniową i na końcu resztę suchych składników.
Mieszamy krótko, tylko do momentu, aż przestanie być widoczna sucha mąka. Na koniec delikatnie mieszamy ciasto szpatułką, zbierając je również ze ścianek i dna miski.
Gotowe ciasto powinno być gęste, ale możliwe do nakładania łyżką.
Składanie i pieczenie
Na dno przygotowanej formy wykładamy około 2/3 ciasta dyniowego. Rozprowadzamy je równomiernie na całej powierzchni.
Na ciasto wykładamy kawową masę serową i delikatnie wyrównujemy.
Pozostałe ciasto dyniowe nakładamy łyżką na masę serową małymi porcjami. Delikatnie spłaszczamy grzbietem łyżki, uważając, aby nie wciskać ciasta zbyt mocno w masę serową. Nie musimy dokładnie zakrywać całej powierzchni – pomiędzy porcjami ciasta mogą pozostać niewielkie przerwy, przez które będzie widoczna masa serowa.
Wierzch równomiernie posypujemy schłodzoną kruszonką.
Ciasto wstawiamy na środkowy poziom piekarnika nagrzanego do 175°C, góra–dół, i pieczemy przez około 55–65 minut.
Po około 50 minutach po raz pierwszy sprawdzamy stopień wypieczenia. Patyczek wbijamy w dyniową część ciasta, najlepiej w pobliżu środka formy. Nie powinno pozostawać na nim surowe ciasto, choć pojedyncze wilgotne okruszki są dopuszczalne.
Sprawdzamy również, czy środek jest ścięty. Przy delikatnym poruszeniu formą nie powinien falować jak płynna masa. Jeśli patyczek trafi w warstwę serową, może pozostać na nim wilgotny ślad.
Jeżeli wierzch zbyt mocno się rumieni, a środek wymaga jeszcze dopieczenia, przykrywamy formę luźno folią aluminiową i kontynuujemy pieczenie. W razie potrzeby wydłużamy czas o kilka minut.
Upieczone ciasto pozostawiamy w formie do całkowitego wystudzenia. Dopiero wtedy ostrożnie je wyjmujemy, podtrzymując od spodu. Możemy również pozostawić ciasto w formie i kroić je bezpośrednio w niej.
Lukier kawowy
Cukier puder przesiewamy do miseczki. Dodajemy 2 łyżeczki mocnej, wystudzonej kawy i dokładnie mieszamy.
Pozostałą kawę dodajemy stopniowo, po kilka kropli, aż uzyskamy gładki, dość gęsty lukier, spływający z łyżeczki grubą strużką. Nie musimy wykorzystać całej kawy.
Całkowicie wystudzone ciasto dekorujemy cienkimi strużkami kawowego lukru. Odstawiamy do jego zastygnięcia.
Wskazówki
Jak przygotować purée dyniowe? Oczyszczoną dynię hokkaido kroimy na kawałki i pieczemy bez dodatków w temperaturze 200°C, aż miąższ będzie całkowicie miękki. Następnie usuwamy skórkę i blendujemy dynię na gładkie purée. Jeśli jest zbyt wodniste, odsączamy je lub krótko odparowujemy w rondelku, mieszając. Studzimy i dopiero wtedy odważamy potrzebne 150 g. Do ciasta wykorzystujemy gęste purée, bez oddzielającego się płynu.
Jaki serek wybrać? Najlepiej sprawdzi się naturalny, pełnotłusty serek śmietankowy typu Philadelphia lub naturalny twarożek kanapkowo-sernikowy Mój Ulubiony z Wielunia. Nie polecam zastępowania go rzadkim twarogiem z wiaderka, serkiem homogenizowanym ani ricottą, ponieważ masa może mieć inną konsystencję.
Temperatura składników. Masło, jajka, maślanka i serek śmietankowy powinny mieć temperaturę pokojową. Dzięki temu łatwiej połączą się w jednolitą masę. Masło do kruszonki musi natomiast pozostać zimne.
Nie miksujemy zbyt długo. Po dodaniu mąki mieszamy składniki tylko do połączenia. Zbyt długie miksowanie może sprawić, że ciasto będzie zbite i mniej delikatne.
Jak sprawdzić, czy ciasto jest upieczone? Nie kierujemy się wyłącznie kolorem kruszonki. Wierzch może być już ładnie zarumieniony, podczas gdy środek nadal będzie wymagał dopieczenia. Najlepiej sprawdzić patyczkiem dyniową część ciasta.
Lukier kawowy. Polecam polać ciasto jedynie cienkimi strużkami lukru. Dzięki temu kawowy smak będzie wyczuwalny, ale lukier nie zdominuje pozostałych warstw ani nie doda zbyt wiele słodyczy.
Kruszonka owsiana czy klasyczna? Do przygotowania ciasta wykorzystałam płatki owsiane górskie i właśnie tę wersję zobaczycie również na filmie. Po upieczeniu płatki pozostają wyraźnie wyczuwalne i dość twardawe. Domownikom taka kruszonka smakowała, mnie jednak nieco przeszkadzała. Jeśli wolicie delikatniejszą, bardziej maślaną kruszonkę, możecie przygotować ją z 90 g mąki pszennej, 60 g zimnego masła, 45 g drobnego cukru, 1/2 łyżeczki cynamonu i szczypty soli. Wszystkie składniki rozcieramy palcami do powstania nieregularnych grudek. Tej wersji nie testowałam jeszcze na tym cieście, ale następnym razem zamierzam przygotować je właśnie z taką kruszonką.
